Cisowsko-Orłowiński Park Krajobrazowy  usytuowany jest w południowo-wschodniej części Gór Świętokrzyskich (mapa),  gdzie zajmuje  fragment Pasma  Orłowińskiego, Pasma Ociesęckiego i Pasma Cisowskiego. 

Jego  największym walorem jest przyroda. Pod względem różnorodności botanicznej przewyższa on Świętokrzyski Park Narodowy. Największym  bogactwem  środowiska przyrodniczego  parku  jest szata  roślinna. Tej różnorodności towarzyszy  bogactwo zespołów leśnych i  torfowiskowych chronionych  rezerwatach:  "Zamczysko", "Cisów",   "Białe Ługi" i "Słopiec". Na terenie parku stwierdzono 52 gatunki roślin objętych ochroną i 15 gatunków roślin rzadkich. Środowisko leśne stanowi ostoję dla wielu zwierząt, wśród  których  można  spotkać liczne jelenie, sarny, dziki, borsuki, a nawet łosie i cietrzewie.  Stwierdzono  obecność ptaka  charakterystycznego dla tajgi - zięby jer. W 1985 r. teren parku wybrano do reintrodukcji  na Kielecczyźnie bobra europejskiego, który od tego czasu założył tu wiele nowych stanowisk.

Na terenie parku występują odsłonięcia skał paleozoicznych, zawierające unikatowe skamieniałości. Grupują się one głównie we wschodniej części parku - w okolicy Widełek, Barda, Zalesia i Łagowa. W tym ostatnim utworzono dwa zespoły przyrodniczo-krajobrazowe: "Dolina Łagowicy" i "Wąwóz Dule" z "Jaskinią Zbójecką" - unikatowe stanowisko wapieni bitumicznych z 200-metrowej długości jaskinią.

     Rezerwat torfowiskowy "Białe Ługi" utworzony został dla ochrony i zachowania naturalnego kompleksu torfowisk różnych typów i w różnych stadiach rozwojowych, z cennymi zespołami roślinności bagiennej. Szczególnie ważne  jest  zwłaszcza największe w Górach Świętokrzyskich bezleśne torfowisko wysokie, o powierzchni prawie 140 ha, sprawiające wrażenie zarośniętego jeziora. Charakter torfowiskowo - leśny ma także rezerwat "Słopiec", w którym pokłady torfu mają 5 m głębokości i dzięki temu można badać przemiany roślinności w ciągu kilku tysięcy lat. Natomiast charakter puszczański ma rezerwat "Zamczysko", gdzie ochronie podlega pierwotny, mieszany las bukowy stanowiący pozostałość dawnej Puszczy Świętokrzyskiej.  Panuje  tu  buczyna karpacka w odmianie podgórskiej. Wiele  buków już  dawno  przekroczyło  200 lat. Towarzyszą im stare dęby, klony, jawory i jodły oraz bogate runo leśne. Na terenie rezerwatu znajduje się sanktuarium pogańskie, po którym pozostały ziemne wały i tarasy. 

Charakter pierwotny zachował też rezerwat "Cisów" im. prof. Z. Czubińskiego, w którym można obejrzeć wspaniałe, blisko 200-letnie drzewostany jodłowo - bukowo - dębowe. 
     Spośród kilkunastu pomników przyrody znajdujących się na terenie parku większość to pomniki przyrody nieożywionej. Ich ranga i znaczenie dla nauki są wyjątkowe nie tylko w skali krajowej, ale nawet w skali światowej. Wśród nich znajduje się piaskowcowy próg skalny o wysokości 4 metrów i długości 25 m, w Niwach - rumowisko skalne typu gołoborza, w Sierakowie - odsłonięcie skał wulkanicznych: lamprofirów, w Widełkach  - wychodnie skał wulkanicznych diabazów, w Zalesiu - piaskowce płytowe z ordowiku i syluru oraz fauna sylurska. Jako pomniki przyrody chronione  są  również źródła - w Łagowie i  Nowym Stawie.   Pozostałości dawnego górnictwa kruszcowego rud ołowiu chronione są w Płuckach. Ponadto ochroną pomnikową objęto cisy i jałowce osiągające wyjątkowy wiek i  okazałe  rozmiary.

     Obiekty  kulturowe  są  także  wielką wartością parku.  Zalicza  się  do  nich zabytkowe układy urbanistyczne takich miejscowości, jak np. Daleszyce, Dębno, Łagów, Raków. Interesujące pod względem architektonicznym kościoły znajdują się w Bardzie, Cisowie, Daleszycach ( z XV w.), Rakowie (dwie świątynie z XVII w.), Skorzeszycach (drewniany, z przełomu XIX i XX w.) oraz w  Szumsku (z XVII w.) i Zbelutce Starej (z XIX) w.).
     W XI w . Łagów był grodem królewskim, a  potem  przez  kilka  wieków należał  do biskupów  włocławskich,  którzy  utworzyli w okolicy ośrodek górnictwa i hutnictwa rud metali nieżelaznych. Czytelne ślady tej działalności przetrwały do dzisiaj, podobnie jak pozostałości po wydobyciu i przetwarzaniu rud żelaza w pobliżu rzeki Czarnej. Zroby po górnictwie żelaza chronione są w okolicy Daleszyc w zespole przyrodniczo - krajobrazowym "Ostra Górka".

     W XVII w. Raków nazywany był stolicą arian, po których pozostały tradycyjne nazwy i dom ministra zboru oraz widoczne w terenie ślady lokacji dwóch kolejnych miast: Dębna i Rembowa. W tym ostatnim zachowały się pozostałości XVII-wiecznego założenia dworskiego i XIV-wiecznego zamku rycerskiego. Interesujące i zabytkowe budowle ziemiańskie przetrwały, w Słopcu (XIX-wieczny zespół dworski), zaś budowle chłopskie - w Cisowie, Dębnie, Gęsicach, Górnie, Widełkach, Woli Jachowej, Zbelutce.